Llên Natur
Llên Natur

Llyfrgell

Mae tri phwrpas i'r Llyfrgell:

1: I annog ymchwil pellach trwy roi llwyfan i'r sawl sydd am ddefnyddio'r cronfeydd gwybodaeth i greu naratifau newydd gwyddonol neu gelfyddydol (ee. erthyglau gwyddonol, sgriptiau drama, rhaglenni neu ffilmiau). Anogir dadansoddi a dehongli'r data i greu gwaith newydd (ee. Ffenoleg y cyhaeaf gwair, dyddiadau cyntaf clywed y gog, neu'r ddrama a gyflwynwyd yn 2014-5, sef hynt a helynt "Mr. Bulkeley o'r Brynddu").

2: I gasglu erthyglau hanesyddol a chyfredol perthnasol sydd eisoes wedi eu cyhoeddi, a'u hail gyflwyno (gyda chaniatad) mewn ffordd chwiliadwy.

3: I gasglu a chyflwyno dolenni i lyfrau perthnasol cyfain ar wefannau archifol megis Google Books (ee. Welsh Botanology Hugh Davies).


HANES Y DDAEAR

Ynni, Gwaith a Chymhlethdod: Saith Chwyldro Hanesyddol: darlith flynyddol Edward Lluyd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a Chymdeithas Ddysgedig Cymru gan yr Athro Emeritws R. Gareth Wyn Jones a draddodwyd ym Mhontio, Bangor ar 9 Tachwedd 2017


Creigiau a Chymunedau - golwg ar ddaeareg Eryri: gan Dr. John Davies, Llandysul. Darlith Goffa Merfyn Williams ym Mhlas Tan y Bwlch a draddodwyd ar 2 Tachwedd, 2017.

ANIFEILIAID

Ystlumod - tamaid i aros pryd: Duncan Brown Cyfraniad at astudiaeth o ystlumod fel prae i adar


Rhywogaeth newydd i Brydain ar Ynys Echni

Richard Gallon, copynnwr o Fangor, cafodd hyd i’r rhywogaeth hon o dde Ewrop yn Awst 2017. Dyma’i adroddiad ym mwletin y British Arachnological Society.


Uganda: Chwefror - Mawrth 2020

Ymweliad â Zimbabwe dros 25 o flynyddoedd yn ôl a gweld cymaint o rywogaethau adar diddorol, llawer ohonynt yn lliwgar iawn ac adar mawr fel eryrod, ciconiaid ac ati, oedd y sbardun i'r prosiect safoni enwau adar y Byd. Yn dilyn nifer o deithiau saffari i Affrica Deheuol, roedd gen i awydd i ymweld ag Uganda, ble roedd yn bosib gweld yr amrywiaeth o anifeiliaid y safana yr oeddwn yn gyfarwydd â hwynt o Zimbabwe, Botswana ac ati, ond hefyd amrywiaeth o brimatiaid gan gynnwys tsimpansiaid a gorilaod, heb anghofio wrth gwrs nifer fawr o adar.

Wele ffrwyth fy ymweliad yn y cyflwyniad powerpoint hwn. Gobeithio y byddwch yn ei fwynhau. Roeddwn yn defnyddio camera Nikon D500, gyda lensiau Sigma, [1] 17-50 f2.8, [2] 70-200 f2.8 a [3] 60-600 f4.5 ac ar gyfer y lluniau llewod teledrawsnewidydd Sigma x2. Davyth Fear

[Rhowch ddau funud i'r ddolen agor. I fwynhau'r cyflwyniad efallai y bydd yn rhaid clicio ar y bar uchaf "slide show/Start from first slide"]


Canlyniadau’r gwyfynod a gafwyd Noson Ystlumod a Gwyfynod 28 Awst 2020 a gynhaliwyd yn Glan Morfa, Caernarfon gan brosiect Llên Natur Cymdeithas Edward Llwyd. Mae’r rhestr yn dangos yr holl rywogaethau fyddai’n bosib eu cael yn Wythnos 35 o’r flwyddyn yn ôl y rhestr o wyfynod a ddaliodd DB yng Nghymru (Waunfawr ac Abergwyngregyn yn bennaf) rhwng 1995 a 2018. Mae’r gwyfynod a ddaliwyd ar y noson wedi eu marcio â llaw gan Aziliz Kervegant a Thalia Lichtenstein yn y golofn dde bellaf.

PLANHIGION

Rhestr o blanhigion a gofnodwyd gan Barbara Brown ar y silffoedd dolydd alpaidd sy'n weddill ar ochr ogleddol mynydd Y Llethr, Rhinogydd, 11 Gorffennaf 2020

DYDDIADURON

Dyddiadur John James Saesneg CS:

Bywgraffiad o'r dyddiadurwr John James (fersiwn gwreiddiol Saesneg gan Chris Simpkins; cyfieithiad Cymraeg yn Wicipedia gan Sian Evans https://cy.wikipedia.org/wiki/
Dyddiadur_John_James,_Trenewydd,_Llanwnda,_Sir_Benfro
)

HANES LLEOL

Ffliw Sbaen 1918 yn ôl llyfrau log ysgolion y cyfnod: dyma grynodeb o astudiaeth Rwth Tomos o effeithiau posib yr haint yn Ysgol Trawsfynydd 1918


Waunfawr

Erthygl gan Gwilym Morris Jones am hanes hen fferm Cyrnant, Waunfawr, a theulu'r Jonesiaid yn y ganrif ddiwethaf. Mae Gwilym yn hanesydd lleol yn arbenigo ar hanes Y Waunfawr (Arfon).


Hanes Annie Williams Llwyn Bedw, Waunfawr, gan Gwilym Morris Jones, cymeriad lliwgar. Cewch glywed ei llais mewn tri recordiad yn adran Llais y wefan hon (Llên Natur: Gwefan Natur i Bobl Cymru - Llais)


Roedd Mary Austin Jones (nêe Pritchard), mam yr awdur Gwilym Morris Jones, yn wraig ddiwylliedig iawn o Fetws Garmon ac yna o'r Waunfawr, Arfon, a ysbrydolodd llawer i ymddiddori yn llên gwerin yr ardal. Ymhlith y rhain oedd y diweddar Ddr. John Huws a fu'n gweithio hyd ei farwolaeth gynnar yn yr Amgueddfa Werin yn Sain Ffagan. Defnyddiodd John llawer o wybodaeth Mary Austin Jones ar gyfer ei ddoethuriaeth. Mae'r ysgrif syml hon, gyda'i eirfa dafodiaethol gyfoethog, yn rhoi blas ar fywyd pentref chwarelyddol sydd yn gyflym mynd heibio.